Skip to Content

Sagan af klaustrinu á Skriðu tilnefnd til viðurkenningar Hagþenkis, Íslensku bókmenntaverðlaunanna og Fjöruverðlaunanna.

Steinunn Kristjánsdóttir hefur verið tilnefnd til verðlauna Hagþenkis 2012 fyrir Söguna af klaustrinu á Skriðu. 

Hagþenkir – félag höfunda fræðirita og kennslugagna hefur frá árinu 1986 veitt viðurkenningu fyrir fræðirit, námsgögn eða aðra miðlun fræðilegs efnis til almennings. Höfundar tíu framúrskarandi rita eru tilnefnd árlega til Viðurkenningar Hagþenkis og fá höfundarnir skjal með ályktunarorðum. 

• Steinunn Kristjánsdóttir Sagan af klaustrinu á Skriðu. Sögufélag.
Í verkinu er rakin aðdragandi og framvinda merkilegs forleifauppgraftar og fléttað inn sögulegum fróðleik og tilraunum til túlkunar svo úr verður spennandi saga studd góðum ljósmyndum.

 

Bókin er einnig tilnefnd til Fjöruverðlaunanna - bókmenntaverðlauna kvenna. Í rökstuðningi dómnefndarinnar segir:

Steinunn Kristjánsdóttir. Sagan af Klaustrinu á Skriðu.
Í bókinni er sagt uppgreftri klaustursins á Skriðu í Fljótsdal. Steinunn tekur lesandann með sér í ferðalag í gegnum rannsóknirnar og spinnur úr því spennandi sögu með óvæntum uppgötvunum  þar sem einstakir þættir rannsóknarinnar raðast smám saman í heildstæða mynd.  Steinunn varpar ljósi á líf þeirra sem lifðu og dóu í klaustrinu, hún veltir fyrir sér hlutskipti þeirra og þjáningum af næmni og á persónulegan hátt sem þó verður aldrei of rúmfrekur í frásögninni. Bókin er skrifuð fyrir almenning og Steinunn leggur sig fram um að útskýra hugtök og aðferðir og þær takmarkanir sem túlkun fornleifarannsókna eru settar. Bókin virkjar ímyndunarafl lesandans og er prýtt fjölda ljósmynda, korta og skýringarmynda. Uppgröfturinn á Skriðu dýpkaði skilning á hlutverki hins íslenska miðaldaklausturs og fræðilegt framlag rannsóknarinnar því mikið. Bókin hefur þó einnig mikið gildi sem aðgengilegt og læsilegt rit um starf fornleifafræðinga og spennandi rannsókn.
 

Sagan af klaustrinu á Skriðu
 
Út er komin bókin Sagan af klaustrinu á Skriðu eftir dr. Steinunni Kristjánsdóttur fornleifafræðing. Steinunn stýrði uppgrefti á Skriðu, einni viðamestu fornleifarannsókn sem ráðist hefur verið í um árabil á Íslandi. Á daginn kom að Skriða var ekki aðeins aðsetur munka með helgihaldi og heitum bænum, heldur einnig skjól hinna sjúku og dauðvona. Í bókinni er saga staðarins rakin, sagt frá leitinni að klaustrinu og óvæntum niðurstöðum uppgraftarins sem er nýlokið.
 
Í verkinu eru yfir 150 ljósmyndir, kort og teikningar. Steinunn Kristjánsdóttir segir frá klaustrinu og uppgreftinum á fjörugan og skemmtilegan hátt, án þess að slegið sé af fræðilegum kröfum. Fyrir lesendum opnast heimur trúar og valds, lífs og dauða.
 
Steinunn Kristjánsdóttir fæddist í Barðastrandarsýslu árið 1965. Hún nam fornleifafræði við Gautaborgarháskóla, lauk þaðan doktorsprófi árið 2004 og hefur fengist við rannsóknir á Austurlandi um árabil. Steinunn er dósent í fornleifafræði við Háskóla Íslands og Þjóðminjasafn Íslands.
 
Verkið hefur þegar hlotið lofsamlega dóm og er hér aðeins stiklað á stóru:
 
Þegar bók Steinunnar, Sögunni af klaustrinu á Skriðu, er flett sést fljótlega að hún er ekki hefðbundin fornleifaskýrsla, textinn er líflegur og fræðandi í senn, enda greinilegt að skrifað er fyrir leikmenn ekki síður en fræðinga.
(Árni Matthíasson, Morgunblaðið 26. ág. 2012).
 
Það er mikið gleðiefni að finna og nema svo kirfilega unnið vísindaverk og hér er á ferðinni. ... Steinunn og hennar lið getur með stolti og sæmd litið til baka á þetta langa ferli nú þegar niðurstaða er fengin í verkið með útgáfu Sögunnar um klaustrið á Skriðu. ... [Steinunn] á fyrir verk sitt mikinn sóma skilinn svo fallegt sem það er í öllum frágangi og innilegt í skilningi sínum á þeirri miklu sögu sem gröfturinn á Skriðu leiddi um síðir í ljós.
*****
(Páll Baldvin Baldvinsson, Fréttatíminn 17. sept. 2012)
 
 
Bók Steinunnar Kristjánsdóttur er engin venjuleg skýrsla að loknum fornleifagreftri. Steinunn hefur skrifað læsilega sögu af klaustrinu byggða á áþreifanlegum heimildum sem hún hefur sjálf grafið úr jörðu með samstarfsfólki sínu auk ritheimilda. Í sögunni lesum við ekki aðeins um það sem upp kom og samhengi þess. Við kynnumst líka innri glímu fornleifafræðings sem lifir sig inn í fag sitt: spennunni sem gerir vart við sig þegar eitthvað óvænt kemur upp á yfirborðið en líka rödd samviskunnar sem vaknar þegar grafarró löngu látinna einstaklinga er raskað. — Sagan af klaustrinu á Skriðu er falleg bók í mörgu tilliti og öllum aðgengileg.  Full ástæða er til að samgleðjast Steinunni með árangurinn.
(Hjalti Hugason, prófessor í kirkjusögu, Hugrás 23. okt. 2012)
 
 
 
Höfundur: Steinunn Kristjánsdóttir
Jón forseti allur? Táknmyndir þjóðhetju frá andláti til samtíðar

(Jón Sigurðsson's Afterlife. Commemoration of a national hero from his demise to the present, by Páll Björnsson. Click here for an English abstract.)

Bók Páls hlaut Hin íslensku bókmenntaverðlaun í flokki fræðirita. Í henni fjallar höfundurinn um framhaldslíf sjálfstæðishetjunnar Jóns Sigurðssonar. Hann lýsir því á nýstárlegan hátt hvernig minningarnar um Jón forseta hafa gengið í endurnýjun lífdaga með hátíðahöldum, sögusýningum, pílagrímastöðum, minnismerkjum, kveðskap, bókaútgáfu, minjagripum og myndverkum. Sjálfur fæðingardagur hans varð að nýrri Jónsmessu eftir harðar deilur, enda hefur Jón iðulega verið dreginn inn í ágreiningsmál sem efst eru á baugi hverju sinni, meðal annars á sviði utanríkismála. Þá er fjallað ítarlega um það á hvern hátt stjórnmálamenn, félagasamtök, fyrirtæki og almenningur hafa fært sér táknmynd Jóns í nyt, hver með sínum hætti.
    Jón Sigurðsson birtist hér í nýju ljósi. Táknmynd hans er samofin íslenskum veruleika og þótt fjöldinn allur viti ekki lengur í hverju framlag hans fólst í lifanda lífi, þá lifir ímynd hans enn sem eitt mikilvægasta sameiningartákn þjóðarinnar.

Verk Páls Björnssonar um Jón forseta hlaut nær einróma lof ritrýna og álitsgjafa:

Bókin er efnismikil og vitnað er til gríðarlega margra heimilda, en frásögnin verður aldrei langdregin eða leiðinleg. ... Páll hefur leyst þetta verk einstaklega vel af hendi. Fyrir alla þá sem áhuga hafa á þjóðerni og því hvernig sjálfsmynd Íslendinga varð til er bókin skyldulesning. Kostir hennar eru ekki síst að í henni er góð sagnfræði en jafnframt tekst Páli að skrifa aðgengilega bók fyrir allan almenning. (Egill Ólafsson, „Hvernig verður þjóðhetja til?“ Morgunblaðið 24. des. 2011 - 4,5 stjörnur af 5).

Viðfangsefni og efnistök eru fersk og ritið skemmtilegt aflestrar.Lesandinn sannfærist um að sá Jón Sigurðsson sem við teljum okkur þekkja er margslungin blanda af skáldskap og veruleika — þeim Jóni sem lifði og hinum sem dó — svo leikið sé með tilvistarspurningu Steins Steinarrs. Bókin er um margt nýstárleg hvað efnistök áhrærir þó vissulega hafi lík verk verið rituð áður t.d. bók Jóns Karls Helgasonar um Jónas Hallgrímsson. Ritið er líka nýstárlegt á annan hátt. Páll dregur saman efni úr ótrúlegustu stöðum og sú spurning verður fljótt ágeng hvort rafræn orðaleit sé ekki forsenda svo víðtækrar efnisöflunar. Höfundur drepur enda á þetta í eftirmála. Bókin er gott dæmi um það hagræði sem orðið er við heimildaleit og gefur fyrirheit um það sem koma skal þegar vel tekst til. (Hjalti Hugason: „Framhaldslíf forseta“, Hugrás, vefrit Hugvísindasviðs Háskóla Íslands, 10. jan. 2012).

Bók Páls er ... frekar köld og hlutlæg þegar kemur að því að draga ályktanir út frá staðreyndunum um minningu Jóns. Miðað við allan tilfinningahitann og upphafninguna sem hefur einkennt mörg skrif um Jón eftir andlát hans þá text þessi nálgun Páls líklega kostur og eykur trúverðugleika frásagnarinnar. Vinkill Páls á minninguna um Jón er því allt annar en sú nálgun sem hann speglar. Bóks páls, sem er í reynd afbragðs lesning og skemmtileg, er því afhjúpandi á yfirvegaðan hátt. ... Páll á lof skilið fyrir að rekja þessa sögu svo vel sem hann gerir (Ingi Freyr Vilhjálmsson: „Upphafning Jóns“, DV 20.–22. jan. 2012, bls. 39, 5 stjörnur af 5).

Verk Páls var tekið fyrir í bókmenntaþættinum Kiljan á RÚV 1. febr. 2012. Þar fóru álitsgjafar fögrum orðum um verkið eins og hér segir:

Páll Baldvin Baldvinsson: „samviskulega unnin bók, prýðilega myndskreytt ... Hann gerir þetta af mikilli samviskusemi“.

Kolbrún Bergþórsdóttir: „skemmtileg bók, hún er launfyndin. Skemmtileg sjónarhorn ... læsileg bók, með skemmtileg og oft óvænt sjónarhorn, vel myndskreytt og í alla staði prýðileg bók“.

Egill Helgason: „dálítið skemmtileg aðferð að skrifa sögu, ... Honum tekst þetta ansi vel.“

Í vorhefti Þjóðmála 2012 skrifaði Björn Bjarnason, fyrrverandi ráðherra, ítarlegan ritdóm og lýkur honum með þessum orðum:

Fengur er að þessari bók í tilefni af 200 ára afmæli Jóns Sigurðssonar. Að hún verðskuldi bókmenntaverðlaun sýnir hve nafn Jóns má sín mikils enn þann dag í dag.

Til frekari fróðleiks má einnig benda á umfjöllun rithöfundanna Kristínar Svövu Tómasdóttur og Helga Ingólfssonar.

 


 

Höfundur: Páll Björnsson
Yfirrétturinn - Dómar og skjöl

Yfirrétturinn var æðsta dómsstig á Íslandi á árunum 1563–1800. Í þessu bindi er fræðileg ritgerð um sögu yfirréttarins og starfshætti. Meginhluti bókarinnar er mál sem komu fyrir yfirrétt á árunum 1690–1710. Hið fyrsta er mál Jóns Vigfússonar Hólabiskups sem ákærður var fyrir harðýðgi við landseta Hólastóls, óleyfilega verslun o.fl. Hið síðasta er mál Jóns Hreggviðssonar frá Reyni á Akranesi. Mannanafna-, staðanafna- og atriðisorðaskrár. Alþingi styrkti útgáfuna. 

 

 

 

 

Höfundur: Björk Ingimundardóttir og Gísli Baldur Róbertsson sáu um útgáfuna


Theme by Dr. Radut.

Drupal vefsíða: Emstrur