"Ólafi Sverrissyni að öllu leyti frátakist hans föðurréttur frá sjálfur að mega uppfóstra son sinn Guðmund, þar reynslan sýnir hann óverðugan." Þannig hljóðaði dómur árið 1813 yfir föður sem hafði vanrækt uppeldisskyldur sínar samkvæmt húsagatilskipuninni frá 1746. Í þessari bók eru tekin fyrir sjö mál sem komu fyrir dómstóla vegna illrar meðferðar á börnum árin 1807 til 1860. Málsskjölin, sem ekki hafa verið könnuð fram til þessa, sýna að brot gagnvart börnum voru litin alvarlegum augum og að ill meðferð á þeim var ekki síður fordæmd þá en nú.
Vorhefti Sögu 2013
Vorhefti Sögu 2013 er komið út. Meðal efnis er grein eftir Val Ingimundarson sem fjallar um ásakanir um stríðsglæpi á hendur á Eistanum Evald Mikson, hvernig ráðandi hugmyndafræði og pólitískt vald mótaði viðbrögð Íslendinga við þeim. Þær Sigríður Matthíasdóttir og Þorgerður Einarsdóttir skrifa grein sem ber yfirskriftina „Færar konur“ og fjallar um það hvernig rökin um sérstöðu og jafnræði hafa togast á í umræðu um opinbera þátttöku kvenna frá upphafi þarsíðustu aldar til dagsins í dag. Helgi Þorláksson skrifar um samgöngur í Breiðafirði á fyrri tíð og sýnir hvernig bátaeign og samgöngur á bátum áttu þátt í að gera Breiðafjörð að landrænni og félagslegri einingu þótt pólitísk sameining væri þar ekki fyrir hendi. Þá fjallar Steinunn Kristjánsdóttir um stöðu fornleifa sem sögulegra heimilda gagnvart ritheimildum og Loftur Guttormsson skrifar um tengsl fræðimennsku og þjóðernisvakningar á 19. öld. Ritdómar skipa ákveðinn sess í Sögu sem endranær og eru þeir flestir óvenju ítarlegir og langir að þessu sinni.
Sagnarit og annálar herma að á árunum 1262-1264 hafi Íslendingar gengist undir vald Noregskonungs. Það eru ein mikilvægustu tímamót Íslandssögunnar. Túlkun á aðdraganda og afleiðingum þess atburðar hefur byggst á svonefndum Gamla sáttmála, sem fræðimenn telja að sýni samkomulag Íslendinga og konungs. Í þessari bók er því haldið fram að sáttmálinn sé tilbúningur frá 15. öld og hafi samantekt hans verið liður í baráttu íslenskra höfðingja við Noregskonung vegna ágreinings um verslun. Sú niðurstaða byltir ríkjandi hugmyndum um íslenskar miðaldir og útheimtir endurskoðun á ýmsum meginatriðum í skilningi okkar á tímabilinu.
Patricia Pires Boulhosa er fædd í Santos í Brasílíu og lauk BA-prófi í sagnfræði og lögfræði frá Pontificial-háskólanum í Sao Paulo 1987 og 1988. Hún las íslensku fyrir erlenda stúdenta við Háskóla Íslands 1993–1994 og var hér aftur við íslenskunám 1996–1997. Hún hlaut doktorspróf frá háskólann í Cambridge í Englandi árið 2003 og var ritgerðin gefin út af Brill-forlaginu í Leiden árið 2005 undir heitinu Icelanders and the Kings of Norway. Mediaeval Sagas and Legal Texts.
Höfundur: Patricia Pires Boulhosa
Lögbókin Járnsíða frá 1271 og kristinréttur Árna biskups Þorlákssonar í Skálholti frá 1275 voru fyrstu lögin fyrir Ísland eftir að það varð hluti af ríki Noregskonungs árin 1262-1264 og komu í stað lagasafnsins Grágásar. Með þessum lögum var skilgreind ný skipan samfélags í landinu og textarnir eru undirstaða að skilningi á íslenski sögu síðmiðalda. Járnsíða kom síðast út árið 1847 og kristinréttur árið 1895. Hvorugur textinn hefur áður komið út á Íslandi. Útgáfunni fylgir ítarleg atriðisorðaskrá. Umsjónarmenn hennar eru Haraldur Bernharðsson, Magnús Lyngdal Magnússon og Már Jónsson. Kápu hannaði Sigrún Pálsdóttir.
Þegar bókin var nýkomin út hafði einn stjórnarmaður í Sögufélaginu spurnir af manni einum sem reyndi að nálgast ritið: "Heiðar Skúlason sagnfræðingur og bóndi á Ljótunarstöðum var í skottúr í borginni og kom við í Mál og menningu á Laugaveginum. Hann hafði heyrt að Járnsíða væri komin úr prentun og langaði til að kíkja á
gripinn, sneri sér að einni afgreiðsludömunni, ljóshærðri stúlku um tvítugt og spurði: “Eru þið búin að fá Járnsíðu?" Stúlkan horfði á hann stórum bláum augum og sagði síðan með semingi: “Nei, því miður..." En allt í einu lifnaði yfir henni og hún bætti við: “...en þú færð hana örugglega í Brynju.""
Höfundur: Haraldur Bernharðsson, Magnús Lyngdal Magnússon og Már Jónsson tóku saman
